A sombra de Rosalía

Novo texto literario de Sechu Sende para GC.

“Os países sem lendas estám condeados a morrer de frio”

 

Patrice de la Tour du Pin

 

“Sombra de Axular, volverás á terra (…) onde permanecerás até o fim dos séculos”

 

Marc Légasse

Di-se que quando morreu

a poeta Rosalia

a sua sombra separou-se 

dela e desde aquel dia

vive entre nós como

umha sombra que tem vida.

 

Rosalia dixo-lhe á sombra

antes de fechar os olhos

para sempre, sonhando

o último dos seus sonhos:

- Vai, protege a nossa língua, 

o idioma do meu povo.

 

Vai de aldeia em aldeia,

vai, vai de vila em vila, 

de cidade em cidade,

sombra da minha vida,

defende dos inimigos

a vida da nossa língua.

 

Vai, minha sombrinha, vai,

da-lhe força á minha gente

para construír o idioma

cooperativamente,

com palavras insubmisas

como as dumha mulher valente.

 

E dixo-lhe Rosalia

á própria sombra dela

- Volve-te raíz, minha sombra,

caminha com os pés na terra

e entra nos sonhos do povo

para que sonhe com as estrelas.

 

E o dezaseis de julho

Rosalia foi para a tumba,

que em paz descanse, 

e a sombra de sombra pura

ao pé dum arco da velha

começou a aventura.

 

Começou a sua viagem.

no cemitério de Adina,

na ribeirinha do Sar,

a sombra de Rosalia

e despois de tantos anos

segue entre nós aínda.

 

Desde aquela viaja 

pola Galiza enteira.

Dizem que a sombra arrecende

a rosas, a laranxeiras,

a regatos e a fontes, 

a terra, sol e figueiras.

 

Se nom a viches aínda

e a queres conhecer

sempre podes intenta-lo: 

fecha os olhos para a ver.

É como qualquer sombra

e tem forma de mulher.

 

Tem umha saia de sombra

a sombra de Rosalia,

zapatos de escuridade

umha blusa ensombrecida

de todas as cores da sombra

na sombra da luz do dia.

 

A sombra de Rosalia

joga com as sombras das pombas

e sobre a sombra das nuves

a sombra ás vezes voa.

E quando chove leva

um paráguas de sombra.

 

Gosta da festa rachada,

das verbenas e os seráns,

dos festivais e concertos,

e dizem que a virom bailar

com o cantante de Zënzar

um agarrado e um vals.

 

A sombra de Rosalia

quando canta é feliz,

e dizem que, quando dormem,

canta-lhes cancións infantis

cheias de cores aos nenos

e nenas do nosso país.

Gosta de achegar-se aos berces

das crianças que estám a chorar

e recita-lhes poemas

que ninguém mais pode escoitar,

para aprenderem palavras

que nunca mais esquecerám

 

E desde aquela a sombra vai

viajando de sonho em sonho

das crianças que sempre falam

a língua do nosso povo

contando-lhes trabalínguas

lendas, cançons e contos.

 

A sombra de Rosalia

tamém entra nos sonhos

dos nenos que nom falam 

galego ou o falam pouco.

E assi na almofada deixa

palavras como tesouros

 

para todos os nenos e nenas

que vivem no país nosso

escritas em papeis de cores:

estrela, ninho, abesouro,

bágoa, eu, papaventos,

vacaloura, mol e tojo.

 

A sombra de Rosalia,

nos teus sonhos, quando dormes,

di-che os nomes dos paxaros,

das árvores e das flores,

dos animais e da chuva,

das emoçons e das cores.

 

Sempre agasalha palavras

a sombra de Rosalia

lengalengas, poesias

cantareas, adivinhas,

cançons da nossa naçom,

livros na nossa língua.

E a sombra de Rosalia

entra nos sonhos dos pais

e das mais que falam pouco

galego aos filhos e vai

e di-lhes no ouvido:

- Tedes que falar-lho mais.

 

Aos pais que nom lhes aprendem

a língua aos nenos e ás nenas

a sombra de Rosalia 

tira-lhes das orelhas.

Os galegos e galegas

falamos a língua da terra.

 

Ás vezes pode-se ver

a sombra de Rosalia

em qualquer momento

na rua, á luz do dia,

quando vas mercar pam

ou numha frutaria.

 

A sombra de Rosalia

hoje estivo com Inés

umha rapaza de Vigo

que vive no bairro de Teis

e hoje botou se a falar

galego por primeira vez.

 

A sombra da poeta di:

-A lingua é o meu fogar,

vivo nas vossas palavras

e vivo no vosso falar,

cada palabra é umha casa

que devemos cuidar.

 

Para mudar o futuro

fala-lhes galego sempre

aos nenos e nenas porque

o porvir depende deles

nom podes mudar o porvir

se nom cámbias o presente.

 

E os que nom falades aínda

a que estades esperando?

Caminhar é umha ventura

e o caminho fai-se andando

e a língua da Galiza

defendemo-la falando.

Falar é mui importante,

muito mais do que parece,

as palavras da Galiza

a Galiza enriquecem.

Se tu nom falas galego

o país se empobrece.

 

Há milheiros de persoas

a falar galego a diário,

homes, mulheres, nenos

que na rua, no trabalho

falamos como somos

e somos como falamos.

 

Escrevemos em galego

os nossos coraçons de amor,

falamo-lo no caminho

e nunca estamos sós,

porque a língua nos une e

da mao caminhamos melhor.

 

A sombra de Rosalia

é como foi Rosalia,

umha mulher rebelde

e luitadora que cria

que as palavras traem ao mundo

liberdade e justiça.

 

A sombra de Rosalia

em nós palavras acende

como estrelas na noite

ou faíscas que o lume prendem

e, como a nossa língua,

estará com nós por sempre.

 

Estará contigo sempre

a sombra de Rosalia

e irá contigo da mao

no caminho da tua vida

acompanhando os teus sonhos.

Viva o idioma!, viva a língua!

Día da Paz 2012

Catro novos membros na Academia Galega

O plenario da Academia Galega, celebrado o21 de xaneiro, aprobou o nomeamento de catro novos académicos correspondentes: Ana Isabel Boullón, Antón Palacio, Gonzalo Navaza e Xosé-Henrique Costas. Xunto a eles foi nomeada académica de honra a profesora italiana Giulia Lanciani, en recoñecemento pola difusión da cultura galega e, en concreto, no que atinxe á lírica medieval.
A proposta dos novos académicos, realizada no mes de setembro do pasado ano, pretende reforzar e desenvolver o traballo de comisións como a de sociolingüística, onomástica ou toponimia.
 Xosé-Henrique Costas, profesor de Filoloxía Galega e actual vicerreitor de extensión universitaria da Universidade de Vigo, é catedrático en historia e dialectoloxía galega. Na súa investigación destacan os estudos das zonas dialectais de Asturias, León, Zamora e o Val do Ellas (Cáceres). Dirixiu o departamento de Filoloxía Galega e Latina (2000-2006) e a Área de Normalización Lingüística da universidade (2006-2010).  Como membro de Prolingua coordinou o libro 55 mentiras sobre a lingua galega. Recentemente publicou na Editorial Galaxia, xunto a Iago Castro, unha edición da poesía completa de Álvaro Cunqueiro tras a guerra.
Ana Isabel Boullón é investigadora no Instituto da Lingua Galega (ILG) e profesora titular na área de Filoloxía Galega na Universidade de Compostela. Doutorouse cunha tese verbo da antroponimia medieval galega e en 2008 coordinou para o Consello da Cultura Galega o libro Na nosa lyngoage galega, que aborda a emerxencia da lingua galega nos textos escritos na Idade Media. Ten unha ampla nómina de estudos arredor da toponimia e da onomástica. Tamén participou na elaboración de dicionarios e é socia fundadora da Asociación Galega de Onomástica.
Da Universidade de Vigo tamén proceden Gonzalo Navaza e Antón Palacio, ambos recoñecidos especialistas en onomástica e toponimia, sendo membros do Consello de Toponimia da Xunta de Galicia. Investigador do ILG, catedrático e profesor de literatura galega, Gonzalo Navaza é autor de numerosos estudos de onomástica e toponimia. Coordinou distintas edicións do dicionario Xerais. Destaca tamén na faceta literaria con obras como Erros e tánatos ou o poemario Fábrica íntima, premio Eusebio Lorenzo Baleirón e da Crítica Española. En 1992 aparece o libro A torre da derrotA, escrito en versos palindrómicos. Foi fundador da Asociación Galega de Onomástica, que preside, e secretario do Centro PEN Club de Galicia.
Ao igual que os dous precedentes, Antón Palacio é un outro socio fundador da Asociación Galega de Onomástica, creada en 1999, e investigador do ILG. Catedrático e profesor titular de Filoloxía Galega, dirixe o Servizo de Publicacións da universidade viguesa. Participou na fundación  da Asociación de Tradutores Galegos, formando parte da súa directiva.

EN GALICIA CONFIDENCIAL

Sobre o debate da incineradora do Irixo en Telemiño

O outro día estiven a presenciar o debate en Telemiño acerca da
conveniencia ou non de instalar unha planta incineradora (complexo
mediambiental, segundo a persoa que interviu telefonicamente en nome da
empresa, Estela Eólica) no Concello do Irixo. E gustaríame facer algunha
matizacións e puntualizacións ao que alí se dixo. En primeiro lugar, non
creo que unha linguaxe eufemística (complexo medioambiental por planta de
tratamento de lixo, ou valoración enerxética por incineración) axude a
clarificar de que estamos a falar realmente. Así que sería desexable que
fora abandonada dita linguaxe canto antes polos responsables da empresa e da
administración. Non digamos xa polo señor Penedo, empeñado dende o
principio en soster que a planta só emite vapor de auga, como se dunha pota
de auga  a ferver no lume se tratara. Non sei que información ten, pero a
xulgar polas declaracións que fai semella vivir na máis absoluta ignorancia
sobre este tema. Empeñado tamén en que pasemos os vindeiros anos mirando a
pantalla do ordenador, segue a afirmar que poderemos controlar o nivel de
contaminación cada 3 minutos (primeiro eran cinco), cando todo o mundo
admite xa que, por exemplo as dioxinas, só se miden cada seis meses, xa que
é o que marca a lei.
      Ao fin e ao cabo, o señor Penedo é certo que non ten por que saber
moito sobre incineradoras e métodos de tratar o lixo, xa que simplemente é
o alcalde do concello do Irixo, e se non fora tan “aventureiro” seguiría
tranquilamente a día de hoxe sen ter que saber  noción algunha sobre a  cuestión. E nós, os veciños da comarca, igual. O que xa me preocupa máis
é que os representantes da administración en ese debate estaban nunha
situación moi similar. O primeiro deles, Justo de Benito, director xeral de
Calidade Ambiental, acabou por dicir que el non sabía moito do asunto, que
el non era un técnico, e que había que fiarse dos técnicos. Claro, el é
“director xeral”, de que Consellería é o de menos, fai uns anos
tocoulle de fomento do emprego, agora de calidade ambiental, na próxima xa
veremos. A verdade é que se non es “tecnico” en nada, podes ser director
xeral de calquer cousa. Caso diferente foi o director de Sogama, o señor
Lamas, que se presentou a si mesmo baixo o disfrace de técnico, a xulgar
polos estudos científicos que manexaba, e que segundo el amosan de maneira
clara que este tipo de instalacións son inocuas, grazas a unha teconolxía
cada vez máis perfecta. É máis, permitiuse incluso citar un estudo, feito
en Cataluña, polo centro superior de investigacións científicas, segundo o
cal se concluía, segundo el, que non había ningun risco para a saúde das
persoas que vivían a carón dunha incineradora, nen tampouco para os
cultivos ou o gando da zona. O dicía con tanta seguridade, empregando algún
tecnicismo, corrixindo un erro dun adversario con afán de desacreditalo (era
o único que tiña unha formación en ciencias naturais, e debeu consideralo
“perigoso”),  ilustrounos con moitos datos doutros países, máis
“avanzados” co noso, que incluso poñían as incineradorea como reclamos
turísticos nos centros das cidades, que case me convence. O problema foi que
case, xa que nun despiste ocórreselle dicir que el non vivía da política,
que el estaba alí de paso e que o día de mañá volvería ao seu traballo
de sempre. Como non vivía da política, eu pensei que o nomearían entón
director de Sogama por ser un gran entendido na mateira, con ampla formación
científica sobre os procesos que se levan a cabo nunha planta destas
características, especializado en xestión de residuos, que sei eu. Pero
mira ti por onde que non, cando rematara este periodo en que el “non vivía
da política” pensaba voltar ao seu traballo de ¡avogado!. E digo eu, se  es avogado, que razón se che ocorre a ti para que te nomeen responsable do
tratamento do lixo de toda Galicia?. Dame a min que a única explicación é
política, e ten moito que ver coa situación do anterior persoaxe que
mencionamos, o Director Xeral de Calidade Ambiental. En resumidas contas, que
os dous individuos empezáronseme a parecer moito. E empecei a sacar
conclusións. Os únicos que estaban alí a favor da planta de Incineración
do Irixo eran: 1º) Un “político” que se declara incompetente na
materia, xa que non é técnico; 2º) Un suposto técnico que non é tal, é
avogado, e que vive (moi ben por certo, xa que con ese salario débese vivir
moi ben) de que os mesmos que nos pretenden instalar unha incineradora
“inocua” o nomearon director doutra que fixeron eles mesmos; 3º) O que
faltaba, un responsable da empresa encargada de facer a incineradora inocua,
perdón, complexo medioambiental, ao cal sería unha falta de respecto grave
suporlle algún interese particular no asunto. Polo tanto decidín empezar a
dubidar de que estés tres homes foran unha fonte de información fiable
(como verán, e por respecto ao alcalde do Irixo, o señor Penedo, a el xa
non  o considero nen sequera unha fonte de información, fiable ou non). Así
que de repente recordei por exemplo que o informe do Centro superior do
investigacións científicas non dicía iso exactamente, senón que dicía
que os dez anos de estudo non parecían tempo suficiente para sacar
conclusións epidemiolóxicas, o que nos leva exactamente a concluír o
contrario do que dixo este señor, que é que non sabemos se pode ser
perigoso ou non, moi  diferente a dicir que como de momento non o é non o
vai ser nunca. Tamén recordei que outros estudos publicados, feitos por
persoas aparentemente un pouco máis neutrais neste asunto e que si son
técnicos (un exemplo demoledor é Incineración e saúde pública, colgado a  día de hoxe en ducias de páxinas web) parecen indicar unha clara relación
entre determinadas doenzas, algunhas tan graves que poden ser mortais, e a
presenza de plantas deste tipo na zona. Tamén recordei que en varios deses
países “avanzados” dos que falou se instalan en zonas urbanas (para non
facer que o lixo, que se produce nas cidades sobre todo, ande de turismo
rural) porque as que se instalan en zonas rurais, con agricultura e
gandeiría, afectan ao tecido produtivo desas zonas, que en ocasións ten que
ser eliminado. Tamén recordei que estas plantas non serven para producir
enerxía tal e como empezou dicindo, xa que segundo os propios datos de
Sogama, que este señor parece ignorar a pesar de dirixilo, gastan máis
enerxía da que producen. E que se o negocio é rentable é porque estafa aos
concellos, xa que lles cobra por incinerar cando en realidade enterra no
macrovertedoiro da Areosa. Por certo, Sogama pretendía precisamente acabar
cos vertedoiros en Galicia. Estrana contradicción.  E isto lévame a outra
cuestión. Este señor dixo tamén que esta incineradora era necesaria,  que
o lixo era un gran problema e que había que “resolvelo”, algo no que
tamén coincidía o responsable da empresa, que cando dixo que o peor que lle
pode pasar a un residuo é que o abandonemos enterneceume o corazón.
Parecía estar a falar con tanto cariño dese residuo que era como se lle
fose un familiar cercano.  Empecemos por recordar que fai case vinte anos iso
mesmo se nos dixo para xustificar a construcción de Sogama, e que lonxe de
solucionar o problema parece que o empeorou. É certo que os nosos hábitos
de consumo teñen moito que ver con esta situación, de feito a crise, e a
baixada consecuente do consumo, aliviou un pouco o panorama. Pero sobre todo
ten que ver a nefasta política de xestión de residuos que se leva feito
neste país dende que eu teño memoria (e teño o cabelo escaso e branco, ou
sexa que fáganse unha idea), e que lonxe de apostar pola reducción,
reciclaxe, reutilizacion e compostaxe, como mandan as normativas europeas,
empeñouse na incineración, que é o último que se debe facer segundo as
mesmas normativas. E non olvidemos que o señor Lamas, como director de  Sogama, é un dos responsables directos desta desfeita mediambiental.
Todo isto levoume á seguinte conclusión: a administración non minte en
parte ou conta a verdade a medias aos cidadáns, a administración minte
sempre, polo menos sempre que o necesita. E neste caso o necesita de xeito
imperioso: a ver quen vai querer que ao carón da súa casa instalen unha
planta onde se queima lixo, onde se producen escoiras perigosas e cinzas
aínda moito máis tóxicas, que ten un vertedoiro asociado que pode acabar
sendo grandioso como o da Areosa en Sogama, que xera postos de traballo de
baixa calidade, xa que moitos consisten en tratar directamente co lixo, que
contamina acuíferos polas filtracións, que emite substancias tóxicas pola
súa chiminea, que se espallan nun amplo radio, que ao ser tan grande o
volume de lixo que vai tratar concentra esas emisións nunha zona, etc. Polo
tanto hai que contar outra “realidade”, e incluso invitounos a todos nós
a visitala. Non sei se inclúe un chapuzón no Acuaparc, porque se é así eu
prefiro deixalo para o próximo verán, cando mellore o tempo. Mentras tanto,
a min gustariame invitar a todo o mundo a buscar outras fontes de
información (é evidente que moita xente xa o fixo), a visitar a planta de
tratamento de lixo que se atopa no Barbanza, que incinera pero moito menos, e
recicla e recupera moitos máis, como en eses “países avanzados” dos que
nos falou o señor Lamas e a ver esta semana dous documentais que o Cine Club
Carballiño proxecta na Casa da Cultura ás 20:30 horas: o mércores Comprar
tirar comprar, onde falará tamén unha experta en xestión de residuos para
explicarnos por que xeramos tanto lixo e a insostibilidade desta situación;
o xoves Alternativa Cero, que contará coa presenza do seu director, o
carballiñés Pachi Baranda, e que analiza polo miudo o que pasou fai uns
poucos anos en Carballeda de Avia cun proxecto semellante e cales foron as
reaccións dos veciños e dos políticos. Porque non esquezamos que cando a
administración necesita mentirnos, pouco importa quen estea ao fronte dela.

Ricardo Paz

PT apresenta proposta de lei contra a incineração de resíduos

O texto é tornado público e oferecido ante o anúncio das plataformas cidadãs contra a incineração de iniciar o processo de Iniciativa Legislativa Popular

O Partido da Terra redigiu uma proposta de de lei de declaração da Galiza como zona livre de incineração de resíduos, para ser encaminhada ao Parlamento da Galiza como Iniciativa Legislativa Popular. A proposta responde à concretização das propostas do Programa Político do Partido e às protestas em curso polo projeto do governo galego de instalação de mais um incinerador no Irijo.
Ante o anúncio realizado hoje polas duas plataformas cidadãs à frente dos protestos, a Coordenadora Vizinhal ‘Incineradora no Irixo Non’ e a Associação ‘Incineradora no Deza Non’, de desenvolver uma Iniciativa Legislativa Popular conjunta, o Partido da Terra quer facilitar publicamente a sua proposta de texto, renunciando ao mesmo em favor das entidades da sociedade civil que venham a impulsionar a iniciativa. O PT chama ainda a participar na manifestação que terá lugar ao meio dia deste domingo 29 no Carvalhinho

EN GALICIA CONFIDENCIAL 

Propostas dos Equipos de Normalización ao secretario de Política Lingüística

Na tarde do luns 23 de xaneiro membros do Consello Directivo da CGENDL foron recibidos en San Caetano por Valentín García, en calidade de novo Secretario Xeral de Política Lingüística.Nun clima de diálogo franco e cordial, a CGENDL expúxolle a Valentín García a necesidade urxente de mudar a política levada até o momento polo seu departamento para que se comecen a executar políticas de normalización lingüística realmente efectivas. A Coordinadora presentoulle unha serie de propostas e demandas dos Equipos de Normalización Lingüística ao novo Secretario Xeral, que se comprometeu a estudalas coa maior atención, aínda recoñecendo a dificultade de aplicalas no seu conxunto. Pola súa parte, Valentín García mostrou a súa vontade de diálogo permanente coa Coordinadora, así como o seu apoio ao proceso de normalización da nosa lingua. No apartado de compromisos concretos, afirmou que pretendía intensificar o labor dos coordinadores provinciais da administración no asesoramento aos Equipos e que desexaba ter en conta as súas propostas no deseño de xornadas de formación ou nos criterios para a convocatoria de axudas.

Polo demais, Valentín García anuncioulle á CGENDL que a convocatoria de axudas ao fomento do galego nos centros escolares deste curso farase pública nos próximos días e que durante o mes de febreiro se pagaría o adebedado do ano 2011. Desde a CGENDL críticouse a tardanza tanto nos pagos pendentes como na convocatoria de novas axudas, xa que provocaron unha paralización da actividade dos Equipos, e esixiuse que a partir do vindeiro curso se volvan convocar as subvencións en setembro, para así poder planificar ben o traballo normalizador e desenvolvelo dun xeito eficaz durante todo o curso.

Por último, e máis alá das propostas concretas, reclamouse por parte da administración educativa un maior compromiso coa defensa e promoción do labor dos Equipos de Normalización, para que estes perciban no día a día un apoio institucional que sirva de reforzo positivo da súa acción social a favor da lingua propia de Galicia.

EN GALICIA CONFIDENCIAL

Contos da terra e da tarde

Autor: Bieito Iglesias

Editorial: Galaxia

Libre de toda culpa, pecado e delicto, así foi soterrado o vello ministro franquista Manuel Fraga Iribarne, implicado nun bo número de asuntos con resultado de morte ademais de ser tamén responsábel da Lei de Prensa coa que o Movimiento amordazaba os medios de comunicación. Libre de toda culpa, pecado ou delicto, así o cantaron e cantan as súas hostes. Porén, a ti, lector, igual cá min, que escribo isto, en ningún momento nos é permitido alixeirar o peso que a historia nos canga nas costas, máis ben, pola contra, e en virtude do determinismo social que nos goberna, somos xulgados xa non só desde esa carga senón inclusive desde a nosa mesma orixe.

   

Fronte a esta situación máis propia de tempos con Rei Sol, Bieito Iglesias dá á luz unha colectánea de relatos que se caracterizan precisamente porque as personaxes, e o relato déixao ver nalgún momento, sempre cargan coa súa historia, mesmo ás veces o relato é precisamente case unha excusa para que esta aflore. O cal, en si, tampouco é novidade ningunha no eido literario. Mais a lectura sempre se efectúa nun determinado contexto e ese determinado contexto inflúea. De xeito que, no caso que nos ocupa, salienta o humanismo, a compoñente humana das ficcións letrescas, á vez que pon de relevo a inhumanidade selectiva contextual deses dirixentes políticos. E debe ser preocupante, tanto ti, lector, coma para min, pois nos contemplamos no feixe vitimado, como tamén para os propios vitimadores, que nin nós somos xoguetes nin eles deuses exentos de carnalidade.

 

Escritos con esa tan particular selección lingüística que identifica os textos de Bieito Iglesias a primeira vista, este bo feixe de relatos, ubicados en diferentes nichos temporais, e puntos xeográficos, que permiten ir adiviñando un proceso creativo prolongado no tempo, contén un significativo número deles onde as personaxes padecen algún tipo de enfermidade. Porque ha de padecer enfermidades as personaxes? Pois tal vez porque unha sociedade como a que vimos de retratar antes debe considerarse enferma, e non puntulmente, a xulgar desde o que vimos de escribir sobre a prolongación no tempo. De aí, no título, a terra e a tarde. Por demais de que os títulos, e referímonos tamén aos dos relatos, sempre son segmentos linguísticos problematizados que esixen ao lector esforzo comprensivo demostrador da súa filiación humana.

   

Como é lóxico agardar nun título destas características, a variedade de tramas é notábel, mais poden sinalarse certas recorrencias temáticas correspondentes a asuntos polos que os autor sente predilección. Velaí, logo, a boa cantidade de relatos onde o sexo ten protagonismo, desde o puterío barcelonés á Cuba sensual e ardente. Así como tamén a emigración, que salientamos xa non polo número de relatos que a narren, senón pola visión que dela se dá, por ese desapego das orixes. E, por suposto, o humor, ese humor absolutamente irreverente, que pode ocorrer no contexto máis serio, tinxe a maioría dos relatos con intensidade dispar, obriga ao sorriso certo e desconfiado porque, outra volta, é un humor intelixente que demada actitude reflexiva cómplice por parte do lector. Un humor desde o que se explora o mundo e que se materializa nun rexistro moi variado que vai desde a simple adxectivación ocorrente, á problemática, ou desde o xogo de palabras a un esperpento coidado e á vez natural. E que, por suposto, sería impensábel nun autor cun dominio léxico máis reducido. Pois un dos puntos atraentes da escrita de  Bieito Iglesias é esa súa lingua vizosa, rica, que mestura termos cultos con outros dialectais, e sobre todo, que rescata para o lector expresións tan nosas como a terra e que, con todo, están tan ausentes na foto do galego libresco. Tanto o léxico, como o humor, indican unha escrita que sempre quere ir alén e nunca ficar na tona superficial, pois concibe literatura e lingua como camiños ou carreiros que axuden a trascender. Algo extraordinariamente importante, sempre, e máis en días como os que vivinos e que nos servían para inciar esta crónica.

   

Salientar un relato por riba dos demais resulta imposíbel. Un relato ou  grupo de relatos, pois ás veces aparecen agrupados varios relatos formando unidade baixo un mesmo título. O cal significa que tamén se explorou, tamén se traballou na propia esencia de xénero. O que, a xulgar, polo relato que pon cabo ao volume, no cal as notas compoñen máis o relato que o propio corpo desde o que dimanan, e tendo en conta o pouco frecuente que é un título destas características tan denso, parece indicar para unha concepción da vida, do real, máis próxima a unha sucesión de relatos que ao que sería novela. Xa que o primeiro representa unha opción aberta, mantres o segundo, por moi coplexa que sexa, nunca será quen de acadar tanta amplitude, nin tanta fondura pois adoita non contar cun lector que tamén pode ser activo e non só espectador. Quizáis porque, na vida, ser espectador é non vivir senón padecer.

 

EN GALICIA CONFIDENCIAL

Warning: artista solto!

  Sabido é que en tempos de crise, o artisteo flutúa entre a dura navegación por augas turbulentas e o abeiro agarimoso de portos seguros. Máis que de apocalípticos e integrados habería  que falar de desbancados e reenganchados, pero nin sequera é nada novo que tras un  cambio de signo político veña unha reestruturación do traballo do creador segundo o vento que sopre. Botando un ollo ao que se coce por Galicia semella factible agrupar certas tendencias creadoras. Por seren recoñecibles doutros tempos e lugares, máis ca nada. Dun lado, podemos destacar o artista-fungón,  que tanto pode ser un músico estrafalario coma un pintor rabudo ou un “escritor do non”. Adoita bufar moito, pode chegar a rexeitar premios institucionais e con frecuencia amósase esquivo ante a crítica e o público. Ás veces, mesmo procura a fama de autor de culto. Pode buscar o exilio, físico e espiritual. Pero calquera Bartleby que se prece sabe que na autodesaparición e na burla displicente do panorama cultural actual vai incluído un irreprimible diferencialismo premeditado. A invisibilidade pode conceder aínda maior presenza: “Agora enfurrúñome e deixo de escribir, poño verde a todo o que se move e non participo en misceláneas, colectivas, antolóxicas, retrospectivas… Síntome incomprendido. A verdade é que preferiría non facelo”. (Epítome dos Bartlebys culturetas) Cando funga de máis entra na fase troll e daquela pérdese para sempre.
Pola lei do péndulo, e porque todo ten que ter o seu contrapunto, tamén florece (e como!) o artista-lambecú, o amigo das subvencións, de  prebendas, favores e axudas, de cargos e de encargos, o artista do réxime -sexa este da cor que sexa- o que fala ben do xefe, o que unicamente pinta retratos dos seus mecenas. E, ai Deus!, volverá o NODO? É tan fácil seguir a marea do éxito, é unha auténtica tentación, unha falla tectónica que empuxa. Lean a prensa diaria! Hai que ir con coidado, semella que todo participa do mesmo disfrace intelectual antes de ir caer no institucionalismo máis casposo nun cadro de costumes moi visto: asimilación ou disimilación. Rien ne va plus.

Entre o artista fungón e o o lambecú ás veces hai pouca distancia temporal, se cadra unhas autonómicas e dúas municipais. Aos que  hai pouco gababan a xestión de Cultura, tardáballes a fusión das dúas Consellarías. (Que boa idea, xefe! E canto aforramos! Riiinnggggg, sabemos algo do meu? )

No medio de tanta disputa (Cidade da cultura si, Cidade da cultura non) desenvólvese con xeito un tipo de artista que busca o ben común dun xeito altruísta, case humanitario. Chamémoslle o artista-cooperante: todo está ben por salvar a lingua ou dignificar o noso patrimonio cultural. A funcionalidade social por diante. Arte utilitaria. Publica libros sen tregua, agasalla con lenzos as asociacións veciñais, canta en canto acto hai, recita, baila, roda películas, etcétera. Sempre a esgalla e con moi boa disposición. Pretende -coa mellor intención do mundo- salvar a sociedade de desigualdades sociais, protexer linguas minoritarias e gardar a memoria dos devanceiros, todo iso polo mesmo prezo. Defende que hai que aferrarse aos valores que nos  definen ou cando menos ás súas reminiscencias. Polo camiño de Ossián.

 

Pero diríase que a creación vai por libre ou sinxelamente non vai. Todos os excesos e condicionantes á hora de producir arte só poden baleirar a obra do seu contido.  Inda vai ser bo para a nosa cultura ter un goberno con certo desafecto polo autóctono, senón ao tempo: caerá quen teña que caer, sairá na foto quen teña que saír, fará caixa quen teña que facer caixa, a algúns medraranlle os bonsais, outros saberán desfacer o nó e tirar do carro, pero tanto os cooperantes, coma os lambecús e os fungóns, teñen difícil unha produción independente e libre do ollo acusador, se non fan ouvidos xordos ás sereas do poder. Témolo cru! A xuventude, o mellor activo? Oxalá!

Mariña Pérez, en GALICIA CONFIDENCIAL

'Historias de Oregón'

Título:Historias de Oregón
Autor: Diego Ameixeiras
Editorial: Xerais
É, este de Diego Ameixeiras, o título vencedor no último certame de novela  por entregas que anualmente convoca La Voz de Galicia. E a primeira reflexión que se nos aparece ten que ver coa propia denominación do premio, tan mentireira, pois 31 capítulos, como moito de 3 páxinas, non dan para unha novela, en todo caso sería máis acertado chamarlle novela breve, pois os textos anteriores, e este tamén, si cumpren as estipulacións xenéricas da novela breve e nunca, nunca, as da novela. Nin as personaxes poden ser moitas, nin a trama pode ser complexa. Alén de que neste tipo de convocatorias adoita lerse todo o texto da novela por xunto, e non coa cadencia das entregas. Precisamente as Historias de Oregón son un bon exemplo disto. Non ha ser doado que quen lera a novela por entregas coincida na valoración de quen a le por xunto. Precisamente porque as personaxes deste novo título de Diego Ameixeiras non son poucas, tendo en conta que se trata dunha novela breve, e sabendo que o lector tipo destas novelas por entregas le con obrigada cadencia temporal, quen lea o texto completo terá unha máis cabal imaxe do desenvolvemento da trama.Arredor de Camélia , Aurora ,  Rafael , Carlos, Andrés, Mateo…técese unha trama na que se entremesturan as súas historias en Oregón ou de Oregón. Oregón, topónimo que nace do xogo de palabras co seu referente, Ourense, feito detrás do cal descansa un innegábel e desenfadado afán crítico no que o alleamento ten moito que dicir, pois resulta imposíbel ler as historias de Oregón sen recoñecer a cidade das Burgas como punto de encontro das diferentes historias. Historias dos nosos días, historias de personaxes de a pé, de xentes que ben poden ser eses que camiñan ao teu carón cara a Erbedelo ou nas marxes do Barbaña ou simplemente pasan diante de onde ti estás tomando café. Así que, se esas ficcións ficticias, son doadamente asimilábeis a esoutras ficcións reais que camiñan á nosa beira mais das que descoñecemos case todo, agás que están alí, canda nós, velaquí temos a literatura a devolver vida ao lector, e poucos alicientes mellores hai para fixar a  mente do lector ás páxinas, porque…que emoción hai maior? E hai, aínda unha outra cousa a comentar, que sendo o do autor un nome vencellado ao xénero negro,  o lector le estas historias que acontecen en Oregón-Ourense tratando de descubrir aquilo que as vencella a ese xénero negro. O cal non resulta nada difícil, nada, velo na particular de Aurora, esa muller maltratada até límites grotescos, nin tampouco é nada complexo na de Camélia, prostituta e asasina. Por poñer dous exemplos. Dous exemplos que revelan como as personaxes do xénero negro non son criaturas de laboratorio en situacións extremas. Polo menos non estas de Diego Ameixeiras, desde as cales pode verse a delgada liña que delimita a vida cotiá desoutra que adoitamos asimilar ao sórdido xénero negro.A novela comeza coa exhibición no primeiro capítulo dun narrador con moito oficio, un narrador que sabe conxugar a primeira e terceira persoas para non deixar detalle por contar, á vez que crea unha atmosfera de indefensión, indefensión ante a vida, que vai caracterizar o resto dos capítulos que dure a lectura. E, depois, aínda que o narrador faga sitio ás personaxes, non vai perder eficiencia e nunca deixa de lerse con agrado este relato de vidas cruzadas, de destinos marxinais sobre os que pende a fatalidade. Deste xeito, pola atmosfera de indefensión perante a vida, e por seren personaxes recoñecíbeis na tipoloxía humana coa que convivimos, o lector empatiza doadamente coa lectura. Unha lectura que, por outra banda e debido ás características propias da convocatoria, se efectúa desde capítulos breves, o cal lle confire moito dinamismo. Polo cal o narrador debe ter unha planificicación moi estudada na que alternen as historias,  alén de saber ser conciso, directo, áxil e hábil na caracterización tanto de personaxes, como de ambientes e lugares.(EN GALICIA CONFIDENCIAL)


  

A Xunta reduce os cursos de galego un 22%

A convocatoria de cursos de lingua galega preparatorios para as probas dos certificados de galego terá un 41% menos de orzamento este ano. Os niveis Celga 1, Celga 2, Celga 3 e Celga redúcese drasticamente respecto da convocatoria do pasado ano, deixando a 11 localidades sen garantía de oferta, segundo denuncia a CIG.

Na orde publicada no DOG do 9 deste mes o orzamento destinado á realización destes cursos preparatorios redúcese en máis do 41%. Na convocatoria de 2011 o orzamento destinado a esta actividade ascendía a 450.000 €. Na convocatoria para 2012 o orzamento redúcese en 185.000 €, di a central.

En 2011 a Xunta ofertaba 58 cursos de xestión directa repartidos entre as sete cidades (A Coruña, Ferrol, Santiago, Lugo, Ourense, Pontevedra e Vigo) e as vilas  de Betanzos, Culleredo, Ribadeo, Monforte, Sarria, Vilalba, Viveiro, O Barco, Verín, Celanova e Ribadavia.Porén este ano soamente realiza unha convocatoria directa de 43 cursos (un 22,5% menos), sen realizar oferta ningunha fóra das sete cidades, polo que non queda garantido que haxa oferta fóra das sete cidades.

A CIG denuncia que "a Xunta do PP está utilizando a súa falsa política de austeridade para ir reducindo as axudas e as iniciativas a prol do uso e o coñecemento do noso idioma nun momento no que todos os estudos científicos indican que o galego está reducindo o seu espazo lingüístico na sociedade".

EN GALICIA CONFIDENCIAL

Que pasa no Irixo?

No Irixo pasa que manda máis o alcalde có pobo. Concibe a práctica democrática como unha actividade singular de catro en catro anos. No medio, calados. Xa está el para mandar que para algo delegou a cidadanía o seu poder político. Así conciben a democracia: eu son elixido, eu son quen mando. E punto. Así pensa Manuel Penedo, alcalde do citado concello.

Isto pasa no Irixo e pasa en tantos sitios onde unha decisión de relevancia non é consultada co pobo. Aquí non se trata de facer un referendo por todo o estado. Nin falamos dun concello de quince millóns de habitantes. Bastaba con esculcar a opinión da veciñanza. Porén, ante un estafador deste calado, debe ser o propio pobo quen asuma o control do concello. Xa sucedeu hai anos nos conflitos de Cangas do Morrazo ou de Allariz.

 

Nos municipios pequenos debería resultar máis doado practicar a democracia no cotián. É teima, din, pero que ben se faría de dotar de vida política ás parroquias, con consellos parroquiais ou alcaldes pedáneos. Pero no Irixo hai un alcalde elevado a ditador que semella traerlla ao pairo construír unha incineradora no concello.

 

A proposta ten unha repercusión directa. Pois no canto de atoparmos un alcalde que abra unha rolda de contactos e coñecer as inquedanzas dos colectivos sociais, opta por decretar o que lle pete sen agardar por ninguén. Como se o seu cargo non respondese a unha elección popular, como se estivese alí como o xefe dun chiringuito que tanto lle ten o que diga o persoal.

 

Colectivos veciñais, sociais, políticos, sindicais, ecoloxistas e mesmo relixiosos xa amosaron o rexeitamento á incineradora. Fixeron unha numerosa manifestación estes días que rematou nas portas do concello. Pois nin caso. Todo o contrario. Manuel Penedo, o alcalde, dedicouse a inxuriar nos medios da extrema dereita (concretamente na radio de Jiménez Losantos) a varias das persoas que forman parte desa oposición veciñal, dende o crego até o arquitecto pasando polos intelectuais do municipio. E non tivo pelos na lingua.

 

O que non damos comprendido é que interese ten Manuel Penedo en que se constrúa esa planta no Irixo. Cal é a súa motivación? Algo cheira mal no Irixo denantes de construír a incineradora.

 

EN GALICIA CONFIDENCIAL

“O galego está en serio perigo de extinción”

Francisco López é un dos impulsores de Galiza co Galego, entidade que pretende garantir o dereito a unha educación, laica, en valores, pluralista, democrática, de calidade e en galego. Critica á Xunta por non defender o idioma e pide o compromiso social para espallalo.

Galiza co Galego naceu no ano 2009 como un  movemento popular, resultado do debate social suscitado pola decisión da Xunta de impoñer o decreto do trilingüismo e co obxectivo de sumar máis de 3.000 compromisos a prol dunha Asociación que garanta o dereito á educación en galego.

 

Conta coa colaboración de asociacións en defensa da lingua, asociacións pedagóxicas, sindicatos e cooperativas de ensino de Galiza, Galiza co Galego elaborou un proxecto de Rede de escolas infantís, cun programa educativo común e aberto.

 

Conseguido o obxectivo dos compromisos en maio de 2011, o vindeiro sábado 28 de xaneiro terá lugar a asemblea de ampliación desta asociación.

Galicia Confidencial (GC).- Está Galiza co Galego cumprindo as súas expectativas iniciais?

Francisco López (FL).- Estamos a cumprir co calendario de traballo proposto. En Maio de 2011 superamos os 3000 compromisos e recibimos o mandado de organizar o movemento mediante unha asociación que garanta o dereito á educación en galego da cidadanía. O 28 de xaneiro faremos a asemblea da Asociación Galiza co Galego, na que se incorporarán como socios e socias máis de 3.150 persoas. Organizaremos unha Rede de Escola Populares Infantís e tamén unha Cooperativa de Ensino Popular.

 

Escola “democrática, de calidade e en galego”

 

GC.- Cales son os obxectivos a longo prazo?

FL.- A longo prazo o noso obxectivo é non ter razón de ser. A curto prazo, é o de facer efectivo e garantir o dereito –en especial da infancia- a unha educación, laica, en valores, pluralista, democrática, de calidade e en galego.

 

GC.- E credes que o país ten unha masa crítica para soportalos?

FL.- O País está ateigado de xente boa e xenerosa que, con independencia das súas ideas ou da lingua en que se expresan, desexan que os seu fillos aprendan en galego. Eles saben que é unha riqueza.

 

GC.- Por que credes que desaparecen os medios en galego?

FL.- Seguramente non conveñan a quen está a promover o unionismo español, aniquilador da diversidade, e quizais, dende o punto de vista capitalista, non sexan rendíbeis. Pero a responsabilidade do seu mantemento é da sociedade e de quen está na vangarda da súa dirección.

 

Sen “administración propia”

 

GC.- Xa tedes dito que o papel da Xunta non axuda, que debería facer unha administración polo seu idioma?

FL.- A administración pública debera servir á cidadanía, defender o propio, xerar auto-estima e dar apoio. Mais acontece que Galiza non conta cunha administración propia, así que non hai moito que agardar.

 

GC.- Credes que o galego corre risco de desaparición?

FL.- O galego, de seguir coa presión do unionismo español e o desleixo social, está en serio perigo de extinción. É unha teima de diversos sectores, algúns incluso antagónicos entre si, que o galego pase a ser unha reliquia etnográfica e desapareza como lingua diferenciada e propia de Galiza.

 

GC.- E cal é a solución para evitar males peores?

FL.- O apoio decidido e práctico á educación infantil en galego.

 

O papel dos medios

 

GC.- E o papel dos medios neste conflito, cal debería ser?

FL.- Os medios deberan prestar máis atención ás actuacións daqueles que empregan o galego na súa acción diaria, con independencia dos avales”,“persoeiros” e demais que os acompañen. Non dar bombo ás accións contrarias á lingua, asociacións, etc. que buscan o descrédito da mesma e o enfrontamento entre a cidadanía.

 

GC.- Están os partidos políticos a altura das circunstancias?

FL.- A lingua galega non é unha cuestión de partidos políticos, é unha cuestión dos galegos e das galegas. A lingua galega é unha creación do Pobo da Galiza. A cidadanía dá o seu apoio electoral a partidos políticos que actúan na Galiza, que non son galegos e que xeralmente entenden a lingua propia de Galiza como un atranco. En xeral, os partidos políticos que son galegos defenden e actúan en favor do idioma.

GC.- Un desexo para o futuro....

FL.- Que aprender en galego sexa doado, normal e un dereito pleno.

 

EN GALICIA CONFIDENCIAL

Mazinger Z, poeta e na Galiza

Título: MazinGZ

Autor: Carlos Solla

Editorial: Espiral Maior

 

Houbo un tempo no que a verdade estaba prohibida porque a xente só debía coñecer a verdade que o Rexime instaurara e esta non coincidía coa que a xente sufría. E entón, o poeta, un poeta galego, poñamos por caso Celso Emilio Ferreiro, que é ano de celebración na súa honra, entón o poeta, cando escribía, exercitaba proxección de fonda esculca que argumentara as razóns da denuncia. Así:

 

Agora tomo o sol. Pero até agora 

traballei cincoenta anos sin sosego.

Comín o pan suando día a día

nun labourar arreo.

Gastei o tempo co xornal dos sábados,

pasou a primavera, veu o inverno.

Dinlle ao patrón a frol do meu esforzo

i a miña mocedade. Nada teño.

O patrón está rico á miña conta,

eu, á súa, estou vello.

Ben pensado, o patrón todo mo debe.

Eu non lle debo

nin xiquera iste sol que agora tomo.

Mentras o tomo, espero.

 

Pasaron 50 anos, desde aquel Longa noite de pedra. E, neses cincuenta anos, a poesía galega evoluiu moito e, consecuentemente coas mudanzas que os tempos trouxeron, adoptou novas formas e tamén novas estratexias comunicativas. Hoxe, o poeta, non como daquela, necesita exercerse de guía de argumentacións porque esa xa non é a misión do emisor. O poeta de hoxe segue precisando amosar a verdade, porque a verdade sempre é incómoda e sempre hai quen tenta agachala, porén as argumentacións debe, porque quen pode debe, decubrilas o lector. E escribe así:

Unha pedra, outra quila

e outra enriba.

a muralla cómelle as papas ao acueduto.

non me fas, que me renaces,

que no adarve xa roulan os rodamentos

e veñen sen mans no guiador

e van sen cadea.

heime desbalar polas carrilanas.

ti, que me derrapas nos sabucedos da estrada,

dínamo loucamente;

di: namoreime porque me aburría.

bolos e mangas desbaldidos da marea

que agora colgo en eBay

por se alguén pica.

 

En MazinGZ, XIV Premio de Poesía Johán Carballeira, lense poemas deste estilo, onde nun poema, de amor, poñamos por caso, non só cabe a expsoción de circunstancias relativas a un dos fenómenos vitais máis trascencentes da vida, tamén hai lugar para  mensaxe máis achegada á poesía social, civil, rebelde. Porque o ser humano é unha realidade compelexa, tan complexo como a vida, e nesa realidade complexa nada é alleo a nada.

 

Velaí que, por exemplo, a carón de poemas como  o antes visto, tamén haxa outros que resulta moito máis centrados, como vulgarmente se di, moito máis achegados ao que tradicionalmente entendemso como texto poético. Mais quixemos comezar precisamente así, deste xeito, polo temor a que unha parte fundamental do poemario, a vertente civil e reivindicativa e politicamente incómoda, fique desdebuxada na foto dun poemario moi complexo. Porque non, os tempos onde era imprescindíbel a poesía civil e reivindicativa non pasaron e esta segue a se precisa.

Desde o mesmo título, unha única palabra que conxuga a despersonalización propia dos días que vivimos, da nosa sociedade, e cando dicimos da nosa sociedade non nos referimos á sociedade en xeral, senón a esta nosa sociedade galega. Esta mesma sociedade tan precisa de heroes que axuden normalizar a vida da xente, a vida da xente que sabe e sente perseguida a súa lingua, a súa cultura, a súa historia e inclusive a súa necesidade de afecto. Desde o título e non exclusivamente só no título, porque a continuación o lector terá diante un conxunto de textos, un conxunto de poemas concebidos desde esa despersonalización e tamén desde esa necesidade de heroe.

 

É así que, logo dun primeiro poema onde se presenta a Koyi Kabuto, que conduce este poemario como antes conducira robot daquela lembrada serie animada dos anos ´70 do pasado século, logo dese primeiro poema, os que virán poden ser  agrupados en seis núcleos: Mazinger Z, poeta…; fazañas bélicas; poemas a Afrodita A; azoute do crime organizado; folla de ruta e pomas contra… Eles, mais algún outro que non entra neses núcleos, compoñen o poemario. 

 

Esa despersonalización antedita é tamén o punto desde onde se orixinan poemas no que hai unha forte compoñente de procura poética, de renovación poética. Polo que imos atopar poemas abeirados á épica, á poesía social, á amatoria, ao futurismo, ao subrealismo, ao hilozoísmo, ao amor cortés, inclusive ao misticismo ou a poesía política… 

 

Que, habendo moito, non todo é humor, non todo é ocorrencia simpática, que hai, porque Carlos Solla gusta de xogar coa lingua. Hai, e debe ser valorizado na súa medida, porén, como unha compoñente máis dun proxecto poético poliédrico, moi ambicioso, variado, dunha intensa procura de anovación poética,  e tamén dunha intensa preocupación e análise social. E cado dicimos social enténdase que o invidual está integrado nese colectivo, non son antonimias senón de sinerxias vitais.

EN GALICIA CONFIDENCIAL

 

 

A CGENDL valora a xestión do Secretario Xeral de Política Lingüística

Co anuncio feito onte por parte da Xunta de Galicia da marcha do actual Secretario Xeral de Política Lingüística ponse fin a unha das etapas máis nefastas deste organismo, durante a que se adoptaron medidas lesivas para a nosa lingua en todos os ámbitos,  lanzouse un discurso negativo ao redor do idioma e  creáronse novos prexuízos, mesmo amparados e potenciados pola propia administración galega.

Esta situación foi se cabe máis grave no que respecta ao ensino, ámbito no que se desenvolve a CGENDL, xa que durante os anos de xestión de Anxo Lorenzo se tomaron unha serie de medidas que nos reiteran nunha valoración negativa do seu traballo á fronte da SXPL:

1/ A derrogación do decreto 124/2007, que desenvolvía a LNL e recollía as medidas do Plan Xeral de Normalización, refrendado por unanimidade no Parlamento Galego coa finalidade de asegurar que o alumnado rematase os seus estudos obrigatorios con plena competencia en ambas linguas oficiais.

2/ A aprobación do decreto 79/2010, que reduce a presenza do galego como lingua vehicular contornos urbanos e semirubanos a pesar da opinión dunha importante porcentaxe das familias.

4/ A falta de interese por aumentar os recursos didácticos, actualizados e de calidade para impartir aulas en galego e por elaborar recursos para a súa aprendizaxe por parte do alumnado estranxeiro e do que ten necesidades educativas especiais.

5/ A despreocupación por dotar o Programa Abalar de materiais en galego (sendo este escasísimo incluso para aquelas materias que deben impartirse na nosa lingua), feito que está a provocar que o idioma fique abeirado nas novas tecnoloxías.

6/ A inacción ante cuestións importantes para o idioma como a desaparición de diversos medios en lingua galega, que son recursos de grande valor didáctico e normalizador, a desaparición de ferramentas normalizadoras de uso didáctico (flocos.tv, oferta cultural aos centros...) ou algunhas simbólicas e de plena actualidade como o silencio outorgador ante a falta de rigorosidade do Valedor do Pobo na censura dun libro de texto.

7/ O abandono dos Equipos por:

    

• o desamparo ante os ataques criminalizadores que sufrimos e seguimos a sufrir por parte de sectores antidemocráticos que unicamente buscan a desaparición da nosa lingua,
• a falta de coordinación real das actividades normalizadoras dos equipos,
• a ausencia de medidas que faciliten o labor diario, como a regulación de horas de dedicación para os membros dos EDLG, a posta en marcha de programas formativos e de propostas para desenvolver nos centros, a transmisión de información e orientación correcta do traballo, etc., e
• a falta de apoio económico que impide unha planificación seria do traballo: rematou o 1º trimestre do curso 2011-2012 sen que lles ingresaran aos centros as axudas resoltas en novembro de 2010 e neste momento aínda non se convocaron as deste ano, que contemplan un 33% de recorte (dende o ano 2009 a diminución das axudas foi dun 60%). Como consecuencia disto, reséntese fortemente a programación cultural dos centros educativos, desenvolvida en grande parte polos EDLG, que complementan con numerosas actividades a formación do alumnado.
  

A CGENDL agarda que este departamento comece unha nova etapa na que asuma as funcións que lle son propias e pase a planificar e executar políticas de fomento e promoción do galego na sociedade.


En GALICIA CONFIDENCIAL, 5 DE XANEIRO DE 2012

Incineradora no Irixo? Non, graciñas.

 

Unha nova agresion da Xunta contra o medioambente galego. Solidariedade!

Primavera de 1979, miles de galegos e galegas saían ás rúas para manifestarse baixo o lema “Nucleares? Non graciñas?” cando o Goberno propoñía a construción dunha central nuclear no noso país como una oportunidade para a creación de centos de postos de traballo que non supoñía ningún risco para a saúde.
Outono de 2011, a Xunta de Galiza anuncia a construción dunha incineradora de residuos no Irixo. Preséntano como una grande oportunidade para a creación de emprego e o desenvolvemento económico da nosa provincia, e aseguran que é “tremendamente segura”·
Estes feitos sepáranos 32 anos, pero os 'actores' que nolo venden son os mesmos que durante décadas o único que entenderon como creación de emprego na nosa provincia é encher a Deputación de amigos, familiares e compañeiros de partido.
A grave situación económica e social que atravesa Ourense, con miles de persoas desempregadas que desbordan a capacidade dos bancos de alimentos e das ONG´s, fai que a proposta que agora nos fai a Xunta non soamente me pareza un insulto á intelixencia de todos os ourensáns e ourensás, senón dunha falla tremenda de humanidade ao tentar aproveitarse da desesperación daqueles que están sufrindo con maior intensidade a crise.
De seguro que nos próximos meses desfilarán pola nosa provincia políticos do PP, 'expertos' na materia e  xestores doutras plantas que intentarán vendernos unha industria que pasa os máis “rigorosos controis ambientais” , moi segura desde o punto de vista ambiental e da saúde. Pero os feitos falan máis que as palabras. Desde o punto de vista ambiental, recordar que no ano 2008 puidemos ver como máis dun milleiro de troitas morrían nas augas do río Lengüelle polos vertidos de Sogama. Sorprendíanos tamén a nova de que dende hai dez anos milleiros de toneladas de medicamentos estaban a ser soterradas sen ningún tipo de tratamento no vertedeiro que esta sociedade ten nas proximidades da incineradora. Dende o punto de vista da incidencia na saúde das persoas, basta con comentar que estudios realizados en incineradoras suecas demostran que a posibilidade de sufrir cáncer de pulmón aumenta entre tres e cinco veces ao traballar nunha instalación deste tipo.
¿Outras opcións para crear emprego? Hai moitas e moito máis sostibles: mellorar a clasificación dos residuos para posibilitar una maior reutilización e reciclaxe , atraer a industria da reciclaxe (practicamente inexistente no noso país), crear pequenas plantas de compostaxe... Entón, ¿por que a Xunta aposta como fonte de creación de emprego pola construción dunha incineradora? Porque o seu concepto de medio ambiente é pintar un ladrillo de verde e para favorecer a empresas amigas e que algún político da provincia obteña beneficios por 'publicitar' a planta.
Poderedes pensar que a decisión xa está tomada, que non hai nada que facer, pero quero facer un chamamento a non resignarnos, a mobilizarnos, a loitar unidos polo que é noso e a esixir aos poderes públicos que fomenten o emprego pero que non o fagan a costa da nosa saúde e do noso medio ambiente.
Hai 32 anos a forza dos galegos e galegas impediu a construción dunha planta nuclear. Hoxe, o lema cambia, pero o engano é o mesmo: “¿Incineración no Irixo? Non, graciñas”.
[Ourense, 20 de decembro de 2011]

Bo Nadal

O EDLG DESÉXAVOS UN FELIZ NADAL

Fervenza Literarias inicia unha nova xeira na web

Este xoves presentouse a nova web de Fervenzas Literarias co obxectivo de achegar os escritores cos seus lectores.

Por Galicia Confidencial
Compostela
02/12/2011

“Tras cinco anos na web necesitabamos un cambio radical na apariencia da mesma, xa que estamos a falar dun mundo que evoluciona a unha rapidez inmensa. Polo tanto, facíase necesaria, amais dese cambio, digamos na fachada de Fervenzas, incorporar os últimos avances respecto as redes sociais, a web 2.0, etc”, asegura a GC Nacho Alonso, director de contidos do portal.



Fran Alonso



Na nova web de Fervenzas están as seccións da web anterior, aínda que melloradas; outras están ampliadas, e incorporanse novas seccións, como o Foro dos Lectores. Dentro dese Foro porase en marcha os Encontros Dixitais, “onde @s lector@s poderán falar e preguntar a un autor por unha novidade recente”. Comezará esta nova andaina coa novela Ninguén, de Fran Alonso.



Na presentación interviñeron Xurxo Patiño, presidente da Federación de Libreiros de Galicia; Belén López, vicepresidenta da AGE; Carlos Negro, vogal da AELG en Compostela; Carina Fernández, directora da biblioteca Ánxel Casal; e Nacho Alonso, representando a Fervenzas.

'A vida fóra', de Miguel Sande

Título: A vida fóra
Autor. Miguel Sande
Editorial: Galaxia
Non chega ás oitenta páxinas. Fala dunha vella, e de como ela ve a vida. Non hai, no texto, sentenzas ou ditos rechamantes, deses que se din polémicos, sequera oportunistas. Tampouco conta con personaxes carismáticas, desas atraentes como imán. Nin relata trama revestida de sorpresiva espectacularidade, a xeito de best-seller. Que ten, logo, A vida fóra, para que se che meta tan dentro?
Pois que está moi ben escrita. Así de clariño e transparente. Desde unha concepción da literatura, da narrativa, acorde ao século que vivimos, ao século que vivimos e tamén ao tipo de lector medio que anda as nosas rúas. Eis, logo, unha narrativa que non procura virtuosismos verbais, que quere ser clara, dentro do posíbel e conscientemente, moi conscientemente, pulsando no aspecto máis distintivo e perticularizante da narrativa actual: o poder epifánico da palabra, a capacidade suxestiva que agocha, a posibilidade de que o lector lea algo máis que o significado puramente denotativo. Poderase pensar que, sendo a protagonista unha muller vella, doente de alzheimer e polo tanto en proceso de perder a riqueza expresiva anterior, poucas máis opción tiña o autor. Poderá. Mais errarase. Outra cousa é recoñecer que o autor soubo moi ben ver como quen vai perdendo as palabras ha de estirar, forzar, as que conserva para poder expresar algo parecido ao que pensa, para poder pensar algo parecido ao que pensaba. Algo parecido, porque a diferenza tamén é, ademais de pertinente, moi significativa. Presentemos, pois, á protagonista. Chámase María e unha trombose deixouna en cadeira de rodas; debaixo da cama ten unha caixa de zapatos e nela bota o arroz e aquilo que a desgusta; coma moitos outros anciáns ten unha auténtica teima pola morte; unha das poucas cousas que a compracen é comer pílulas de chocolate (conguitos); unha muller soa, á que só entenden cando ri ou cando chora e que foi/vai perdendo as palabras. Hai máis protagonistas. Está a asistente social, das poucas persoas que soben vela, que demostra preocupación por ela. Está o señor, o seu marido, que deixou a guerra para vir casar con ela, xa faleceu e desde entón só é lembranza tan recorrente como querida. Tamén está a xente que ve pasar, a xente dos enterros. E os obreiros. Os traballadores da obra que están a facer mesmo diante da súa ventá.
E a vontade de contar.E o uso simbólico e contrastivo da lingua. O cal fai posíbel que a vella María sexa máis que a vella María; que o reloxo sexa algo máis que un trebello mecánico; que o mar non sexa unicamente unha enorme masa de auga salgada alá fóra, que as palabras e as letras non queden en simples segmentos fónicos ou garabatos de significado arbitrario, monótono e inflexíbel. Son só uns exemplos, porque as palabras tamén van aos enterros, tamén hai enterros de palabras –e enterradores de palabras, engadimos nós, porque se trata diso, de que o lector non fique fechado no círculo verbal do texto senón de que este se converta nunha plataforma desde cal reflexione sobre vida. Uso simbólico e contrastivo. Porque simbolismo por simbolismo de pouco serve. O interesante é que ese simbolismo permita o contraste. De xeito que os dous xuntos constitúen a chave que fai posíbel o grande cambio, na vella narrativa o escritor transmitía a súa versión. A súa lectura, da realidade, da sociedade, era o que lector lía. Agora é o lector quen conforma, é o lector quen define a súa propia visión. Non é que o escritor non chegara a algunha conclusión, non é que o escritor non teña opinión. É que o máis interesante, o que verdadeiramente importa, é que sexa o lector quen conforme a súa. De xeito que constrúe un texto que lle permita ao lector identificar o seu lugar no mundo, na sociedade. Tampouco é que desconfíe, que minusvalore a figura do lector, porque xustamente quen máis e mellor valoran este tipo de escrita son aqueles lectores conscientes do seu lugar no mundo.
No século XXI non é precisa literatura de forte contido sociopolítico para concienciar o lector. Iso xa foi. E deu o resultado que deu. A literatura de intervención social no século XXI é deste estilo, literatura para que o lector procure e atope, literatura activa que libera, a literatura de intervención non é literatura de intervención do autor senón literatura para a intervención do lector.
Así é é esta A vida fóra, o longo monólogo interior de María, a muller vella que sabe que os autobuses vermellos levas as palabras so enterros, ou que neva só cando casa alguén porque cando ela casara nin había arroz nin nada- A vella María, que reorganiza daquela maneira o seu mundo, que racha os esquemas espazo-temporais sen inmutarse. Mais, téñase moi en conta, sobre todo despois do comentado sobre o simbolismo, este discurso monologado que de vez en cando deixa lugar a unha terceira persoa narrativa, remata cunha referencia moi clara á casa, á casa de diante da ventá de María, a casa, esoutro símbolo, que como ven, remata converténdose na mesma orixe da propia María.

En Galicia Confidencial

Valentina Formoso: “É tempo de resistir fronte aos que pretenden a eliminación da nosa lingua"

A Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística elixiu nova directiva esta pasada fin de semana co obxectivo de proxectar o seu discurso fora dos centros escolares.

"Esta III Asemblea Xeral serviunos para consolidar a nosa organización, de dar un salto cara a proxectar o noso labor fóra dos límites dos centros do ensino neste momento de regresión do uso da lingua nos centros de ensino, regresión que mesmo se promove dende a propia administración”. Así de contundente se amosou Valentina Formoso Gosende, reelixida coordinadora xeral dos equipos de Normalización Lingüística.

A III Asemblea Xeral da Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística celebrada esta fin de semana en Compostela tamén renovou ao 40% dos seus membros. No decurso desta asemblea, a Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística realizou unha actualización dos seus textos estatutarios para permitir "unha mellor concreción" do seu labor do día a día nos centros de ensino.

Ademais, presentouse o plano de traballo para o vindeiro curso e os obxectivos para os dous seguintes, que terán coma principal finalidade contribuír a xerar un discurso "normalizador plural e integrador" que chegue a todos os sectores da sociedade galega. Ademais, os equipos de NDL tamén tentarán defender o uso e a normalización do galego máis alá das aulas.

 

En Galicia Confidencial

 

Valentina Formoso/ vieiros.com